اخبار
06 شهریور 1398
گفتگو با مدیر کل نظارت و ارزیابی پارک فناوری پردیس درباره جشنواره برترین‌های پارک؛

یکی از برنامه‌­های اجلاس سالیانه پارک فناوری پردیس، جشنواره معرفی برترین شرکت­‌های پارک است. روابط عمومی پارک فناوری پردیس با هدف اینکه توصیف کاملی از چیستی و چگونگی این جشنواره ارائه دهد، به سراغ «محسن علی اکبریان» مدیر کل نظارت و ارزیابی واحدهای فناور رفته و به گفتگو با او نشسته است تا از معیارها و فرآیند این ارزیابی بپرسد.

*به عنوان سوال اول بفرمائید، چه فرآیندی برای انتخاب شرکت های برتر طی می‌شود؟

همانطور که می‌دانید فرایند ارزیابی شرکت‌ها به صورت سالیانه انجام می‌­شود. گام نخست، انتشار فراخوان مشارکت در ارزیابی است. بعد از انتشار فراخوان، شرکت­‌ها با مراجعه به سامانه «فناور» اطلاعات خود را بارگذاری می‌کنند. اطلاعات دریافتی در قالب 46 فرم است که ذیل 9 سرفصل تعریف شده است. البته باید عرض کنم که بخش عمده ای از اطلاعاتِ مورد نیاز فقط کافی است یکبار در سامانه وارد شود و برای سال‌های بعد صرفاً ویرایش آنها کفایت می‌کند و نیاز به ورود دوباره اطلاعات نخواهد بود. گام بعدی، تحلیل اطلاعات بر اساس مستندات ارسالی، مشاهدات میدانی و پارامترهای کیفی است. همه داده های دریافتی، در مدل ارزیابی وارد شده و مورد محاسبه قرار می گیرند. حاصل این امر نمراتی است که در هر حوزه به شرکت­‌ها تعلق می گیرد و نهایتا کارنامه‌ای برای شرکت صادر می شود. بدیهی است که یکی از خروجی های این فرآیند، انتخاب برترین شرکت‌های پارک در حوزه های مختلف است.

* شرکت­‌ها در چه حوزه­‌ها و شاخص‌هایی ارزیابی می‌­شوند؟

ارزیابی اطلاعات به دو صورت کمی و کیفی انجام می­‌شود. هفت سرفصل کلی برای ارزیابی وجود دارد که هر سرفصل دارای تعدادی شاخص و زیرشاخص است که تا سه سطح تعریف شده است. مجموعا قریب 100 شاخص و زیر شاخص در این مدل مورد بررسی قرار می گیرند. «صادرات محصولات و خدمات فناورانه»، «همکاری با طرف‌­های خارجی»، «همکاری با دانشگاه‌­ها و مراکزهای پژوهشی»، «توسعه‌­ی اقتصادی»،«هم‌افزایی بین شرکت‌­ها در مجموعه داخل پارک»، «تولید و توسعه‌­ی فناوری» و «ارتقا و توسعه‌­ی سازمانی» سرفصل‌های هفتگانه هستند. البته به طور تجمیعی یک شرکت هم به عنوان «برترین واحد فناور سال» انتخاب می‌شود.

* هر سال چند شرکت انتخاب می شود؟

سیاست­‌های پارک در هر سال، تعیین کننده­­ تعداد شرکت­‌هایی است که برگزیده می‌­شوند. معمولا تلاش بر این است که متناسب با هر حوزه، منتخبی نیز داشته باشیم؛ اما به فراخور سیاست­‌ها یک سال، ده شرکت انتخاب کردیم و یک سال چهار شرکت. در برخی از موارد، تعدادی از سرفصل‌ها با هم ادغام می­‌شوند و ما برگزیدگان کمتری داریم. بعضی از سال­‌ها هم سرفصل­‌هایی اضافه می­‌کنیم که باعث می‌­شود تعداد برگزیدگان بیشتر شوند. به طور مثال ممکن است در یک سال ماموریت جدیدی برای پارک تعریف شده باشد. بنابراین نیاز است که آن حوزه هم در سنجش شرکت­‌ها لحاظ شود.

*آیا تنها کاربرد نظارت‌ و ارزیابی‌های انجام شده، انتخاب برترین شرکت‌هاست یا نمرات این ارزیابی در مسائل دیگر نیز ملاک عمل قرار می‌گیرد؟

تنها یکی از کاربردهای ارزیابی ما شناخت برترین‌­ها در حوزه­‌های مختلف برای معرفی در اجلاس سالیانه است. اما از اطلاعات به دست آمده در حوزه­‌های مختلفی استفاده می‌­شود. به طور مثال در حوزه مزیت­‌هایی که پارک برای شرکت­‌ها دارد مانند انوع معافیت­‌های مالیاتی، ارائه خدمات و حمایت‌های مادی و معنوی، نتایج ارزیابی عملکرد شرکت مهم است. باید عرض کنم که در آینده نزدیک، نظام ارزیابی عملکرد شرکت‌ها به نظام پاداش یا همان ارائه مزیت ها و خدمات متصل خواهد شد و ارتباط معنی‌داری بین این دو مقوله ایجاد می‌شود. از طرف دیگر ما برای بسیاری از موضوعات مجددا به شرکت‌­ها مراجعه نمی‌کنیم و از اطلاعاتی که قبلا در سامانه ثبت کرده‌­اند، استفاده می‌­کنیم. در حوزه صدور و تمدید مجوز فناوری شرکت­‌ها هم اطلاعات حاصل از این فرایند کمک‌کننده است.

*فرایند ارزیابیِ‌ امسال چه تغییراتی به نسبت سال‌های گذشته داشته است؟

در طول سا‌ل‌های مختلف،‌ چارچوب اصلی ارزیابی براساس همین شاخص‌ها بوده است. شاید در برخی موارد و متناسب با شرایط روز در عناوین تغییری داده باشیم. البته موارد معدودی هم پیش آمده که سرفصلی اضافه شده است، به طور مثال،‌ امسال در حوزه‌­ی «مسئولیت اجتماعی» هم دو شرکت انتخاب می­‌شوند. اینکه شرکت‌ها چه اقدامات نیکوکارانه‌­ای در زمینه ترویج علم و فناوری و یا چه فعالیت هایی برای بهبود شرایط زندگی قشر کمتر برخوردار در منطقه­ انجام داده‌­اند، برای ما مهم است؛ که امسال به این موضوع توجه ویژه ای شده است.

اما تفاوتی که ارزیابی عملکرد امسال نسبت به سال قبل داشته است، اضافه شدن بخش ارزیابی کیفی است. ارزیابی عملکرد در دو محور کمی و کیفی باعث می­‌شود که احتمال خطای محاسباتی کمتر شود و نتایج حاصل از فرآیند ارزیابی با واقعیت تطابق بیشتری داشته باشد. در ارزیابیِ صرفاً کمی ممکن است برخی از اطلاعات به دست ما نرسیده باشد. برای مثال شرکتی برای یکی از محصولاتش به هر دلیلی مستندانی ارائه نکرده باشد اما کارشناس ما به جهت ارتباط نزدیک با شرکت طی بازدیدها، متوجه آن شده باشد و در ارزیابی کیفی این مورد لحاظ خواهد شد و یا بالعکس. ارزیابی کیفی بر اساس تحلیل کارشناسی و نظر جمعی از خبرگان متناسب با وضعیت شرکت انجام می شود و حاصل آن نمره ای است که با نمره کمی جمع خواهد شد. شاخص‌­های کیفی، نمره‌­ای به شرکت می­‌دهد. در فرایند امسال 80% ارزیابی کمی و 20% ارزیابی کیفی مد نظر قرار گرفته است.

*همانطور که پیش‌تر اشاره کردید، بخشی از فرایند ارزیابی که توسط اداره کل نظارت و ارزیابی انجام می‌شود، گردآوری اطلاعات است. جمع‌آوری داده‌های شرکت‌ها در امسال چه تفاوتی با سال‌های گذشته داشته است؟

امسال، فراخوان دریافت اطلاعات را 30 اردیبشت ماه منتشر کردیم. سامانه از اول خرداد به مدت تقریبا دو ماه برای ثبت اطلاعات باز بود و خوشبختانه با مشارکت 97 درصدی شرکت‌ها همراه بود. یکی از نقاط تمایز ارزیابی امسال، همین مشارکت بیشتر شرکت‌­ها بوده است. از سوی دیگر کیفیت داده‌­های ثبت شده هم بهتر است. سال­‌های گذشته، بخشی از جمع‌­­­آوری داده از طریقی غیر از سامانه، به طور مثال از طریق ایمیل و ...، صورت می­‌گرفت. این مسیر باعث دوباره کاری و اتلاف وقت می­‌شد. اما در حال حاضر سامانه ارتقا پیدا کرده است. سال‌­های گذشته بخشی از مراحل ثبت داده باید به صورت دستی انجام می‌شد که زمان­بر بودنش حتی باعث عدم همکاری بعضی شرکت‌ها در فرایند ارزیابی می‌شد.­ اما با وجود اینکه امسال گستره اطلاعات دریافتی از شرکت‌ها بیشتر شده است،‌ با این حال کارها سریع­تر و با درصد مشارکت بالاتری انجام شده است.

* هر ساله یک شرکت هم به عنوان برترین شرکت فناور پارک یا به عبارتی برترین برترین‌ها انتخاب می‌شود؛ شرایط انتخاب شرکت‌ها در این اَبَر حوزه چیست؟

در حوزه انتخاب برترین واحد فناور پارک، نتیجه سنجش کل شاخص ­ها مهم است. عامل اصلی برای این انتخاب، نمره تجمیعی شرکت­‌ها در مجموع هر هفت حوزه تخصصی است. در واقع شرکتی که پس از بررسی مجموع امتیازهایش در هر هفت حوزه بالاتر باشد، به عنوان برترین شرکت فناور پارک فناوری پردیس انتخاب می­‌شود. حتی ممکن است این شرکت در یکی از حوزه­‌ها بالاترین امتیاز را نگرفته باشد؛ اما نکته مهم اینجاست که برآیند کلی از عملکردش در هر هفت حوزه، خوب باشد. برخی از شرکت­‌ها تک بعدی هستند. مثلا یک شرکت در حوزه صادرات محصولات و خدمات فناورانه، به عنوان شرکت برتر شناخته می‌­شود اما در حوزه تولید و توسعه‌­ی فناوری، نمره خوبی نمی‌­گیرد. در انتخاب برترین شرکت فناور مهم است که شرکت در همه حوزه‌­ها عملکرد قابل قبولی داشته باشد. به عبارت دیگر آن شرکت باید در توسعه متوازن کسب و کارش نمره خوبی کسب کرده باشد.

* هئیت بررسی و انتخاب برترین شرکت­‌ها را چه کسانی تشکیل می­دهند؟

به طور معمول جلسه‌­های جمع‌بندی نتایج ارزیابی در سطوح مختلف کارشناسی و مدیریتی انجام می‌شود و در آخرین مرحله موضوع در جمع هیئت رئیسه پارک، ارائه و نهایی می‌شود.

*تقریبا یک دهه از شروع برگزاری جشنواره انتخاب برترین‌­ها در اجلاس سالیانه می­‌گذرد. آماری وجود دارد تا نشان دهنده این باشد که شرکت های کدام حوزه از حوزه های فعالیت پارک فناوری، بیشترین فراوانی برتر شدن را دارا هستند؟

در این زمینه باید به دو نکته توجه کرد. اول اینکه شرکت­‌ها در حوزه­‌های متنوع و متعددی فعالیت می‌­کنند. دوم اینکه حوزه­‌هایی که بر اساس آنها شرکت­‌های برتر انتخاب می‌­شوند، متعدد هستند و طی سالهای مختلف نیز تغییراتی داشته اند. هر حوزه­‌ای هم ممکن است برای بخشی از شرکت­‌ها فرصت برنده شدن فراهم ­کند. به عنوان مثال در حوزه صادرات محصولات، طبیعتا برخی از شرکت­‌ها به دلیل اینکه نوع تولیداتشان یا محدودیت‌­های خاص یا داشتن بازارهای اشباع‌نشده داخلی، وارد گردونه رقابت در حوزه صادرات نمی­‌شوند. به خاطر این محدودیتی که وجود دارد ما نمی­‌توانیم بگوییم مثلا شرکت­‌هایی که در حوزه الکترونیک و مخابرات فعالیت می‌­کنند، همواره برتر بوده‌اند. طی سال‌های گذشته در حوزه‌­های مختلف شرکت­‌هایی با زمینه­‌های کاری متفاوت، برگزیده شده اند.

*انتخاب شدن در این جشنواره برای شرکت ها چه مزیت هایی به همراه دارد؟

شاید مهم­ترین مزیت انتخاب شدن به عنوان یکی از شرکت­های برتر پارک فناوری پردیس را بتوان «افزایش اعتبار و تقویت برند شرکت» قلمداد کرد. البته در کنار معرفی و تقدیر از شرکت، هدایای مادی و خدمات رفاهی هم برای شرکت­‌های برگزیده در نظر گرفته می‌شود اما طبیعتا تقدیر مادی چشم­گیر نیست و مسئله اصلی کسب اعتبار و سرآمد شدن از طریق برگزیده شدن در ارزیابی سالیانه است. اعتباربخشی این موضوع ناشی از اعتبار و جایگاه ویژه پارک فناوری پردیس در زیست‌بوم فناوری و نوآوری کشور است و البته منتخب شدن در این جشنواره، برای شرکت‌های جوان‌تر و کوچکتر می‌تواند جذابیت بیشتری هم داشته باشد. ناگفته نماند که دارایی و سرمایه اصلی ما در پارک، شرکت‌ها و متخصصین فعال در این خانواده بزرگ هستند و طبعاً موفقیت‌های آنان، موفقیت پارک است و مایه افتخار ما به عنوان خدمتگزاران این خانواده... .

*اداره کل نظارت و ارزیابی واحدهای فناور، چه برنامه هایی برای بهتر شدن مسیر انتخاب برترین شرکت­‌ها دارد؟

از آنجایی که قائل هسیتم، همیشه جا برای بهتر شدن وجود دارد، در نظر داریم برای ارزیابی سال آینده ارتقای کلی و بهبود اساسی در مدل ارزیابی ایجاد شود و البته بخش‌­هایی از آن هم اجرایی شده، است. ممکن است تغییرات معنی‌داری در مدل ارزیابی ما ایجاد شده یا کاملا متفاوت شود.

ما چندین مدل در زمینه ارزیابی فعالیت‌­های شرکت‌­های دانش­‌بنیان مطالعه و بررسی کرده­‌ایم. همچنین بر اساس تجربیاتی که طی این سال‌ها به دست آمده و بازخوردهایی که از شرکت‌­ها گرفته‌ایم، مدل ارزیابی‌مان ارتقا داده خواهد شد. عملیات دستیدر فرآیند ارزیابی به حداقل خواهد رسید. همچنین سامانه ارزیابی در طول سال برای ثبت اطلاعات باز خواهد بود و محدود به دو یا سه ماه نیست. شرکت­‌ها میتوانند در مدت زمان بیشتری اطلاعات خود را ثبت و ویرایش کنند. ارزیابی کیفی هم اهمیت بیشتری خواهد داشت و ممکن است سهم آن را در نتیجه نهایی، افزایش دهیم.

*بر اساس این تغییراتِ روشی، ارزیابی­‌ها به سمت فرآیند محوری پیش خواهند رفت یا نتیجه محوری؟

همانطور که اشاره کردید، برخی مدل‌­های ارزیابی­ فرآیند محور هستند. به این معنی که فرآیندهای موجود در یک شرکت را به صورت سیستماتیک ارزیابی میکنند. خروجی این ارزیابی یک گزارش تحلیلی بر مبنای میزان درست اجرا شدن فرآیندهای شرکت است. برخی مدل­ها بیشتر بر نتایج تمرکز می‌­کنند. به اینکه چه فرآیندی در شرکت وجود دارد و چگونه عمل می­کند، اهمیت کمتری داده می شود. فقط خروجی شرکت ارزیابی می شود. مهم نیست آن نتیجه چگونه حاصل شده است. اما این مدل آفتی دارد. به طور مثال برخی نتایج شرکت­‌ها ممکن است وابسته به یک فرد باشد به این معنی که مدیر یک بخش به واسطه عملکرد مناسبش، در حوزه خود به موفقیت دست یابد، آن نتیجه دیده و بررسی می­‌شود. اما اگر آن مدیر، شرکت را ترک کند، شرکت در آن حوزه دچار ضعف می­‌شود. پس ارزیابی نتیجه‌­­گرا نشان­دهنده میزان پایداری و ثبات شرکت در آینده نیست. چون ممکن است موفقیت‌­های به دست آمده وابسته به افراد باشد و بدون آنها شرکت در سراشیبی سقوط قرار گیرد.

در حال حاضر مدل ارزیابی ما بیشتر نتیجه محور است. اما نکته حائز اهمیت برای ما میزان ارتقای شاخص‌­های پایداری کسب و کار شرکت‌­هاست.بنابراین تصمیم داریم بر اساس مدلی عمل کنیم که به فرآیند­های شرکت­ها هم بیشتر توجه شود. زیرا از این طریق میزان رشدِ پایداری شرکت­ها سنجیده می­ شود. در واقع پایداری شرکت ­ها برای توسعه کسب و کارشان را ملاک ارزیابی قرار می‌­دهیم. اما ارزیابیِ صرفا فرآیند محور هم آسیب­های خاص خودش را دارد. بنابراین هدف این است که ارزیابی شرکت‌­ها را براساس مدلی باشد که هر دو رویکرد را به صورت توامان پوشش ­دهد. مجموعه سنجش «فرآیندها» و «نتایج» به ما نشان خواهد داد، پایداری شرکت­‌ها در حوزه کسب و کارشان به چه میزان است. روح حاکم بر ارزیابی این است که پایداری حاکم بر شرکت را هدف قرار دهد. نکته دیگر اینکه، پایداری شاخصی است که در میان مدت قابل بررسی است. حداقل باید در یک بازه 3 یا 4 ساله بررسی شده و میزان پایداری­اش سنجیده شود.

*با توجه به این توضیحات، شرکت‌­ها برای انتخاب شدن به عنوان شرکت برتر باید چه رویکردی اتخاذ کنند؟

شرکت‌­ها برای برتر شدن باید فرآیندهای خود را بهبود دهند. به پایداری کسب و کارشان بیشتر توجه کنند و برای آن برنامه میان مدت و بلند‌مدت داشته باشند. زیرساخت‌­های لازم برای تحقق نتایج در همه ابعاد شرکت را فراهم کنند. شرایط حضور مستمر افراد کلیدی خود را که منتج به داشتن خروجی خوب می‌­شوند، نیز فراهم کنند.

* به عنوان سوال آخر بفرمائید، در ارزیابی سالیانه پارک فناوری پردیس کدام شرکت‌­ها می توانند حضور داشته باشند؟ آیا محدودیت خاصی وجود دارد؟

محدودیتی وجود ندارد. همه شرکت­‌هایی که عضو پارک هستند، اعم از مستقرین، غیر مستقرین، شرکت­های عضو مرکز رشد و اعضای شعب، می­‌توانند در این ارزیابی شرکت کنند.


  • بازدیدکنندگان: 123
  • (رتبه بندی جاری 0.0/5 ستاره ها) مجموع آرا: 0
  • 0 0

نظری وجود ندارد.

پاسخ